Trung thu Hà Nội xưa: những gì đã đổi và những gì còn lại
Đèn ông sao tự làm, phố Hàng Mã tháng tám, tiếng trống lân và mùi bánh nướng trên phố Thụy Khuê — Trung thu Hà Nội đã đổi những gì.
Trung thu Hà Nội, một thời đã khác
Người Hà Nội trên năm mươi tuổi thường nhớ Trung thu thời trước theo cách riêng: không phải nhớ bánh ngon hay quà đẹp, mà nhớ cái không khí cả phố cùng chờ một đêm trăng.
Đèn ông sao tự làm
Đèn ông sao ngày ấy không mua sẵn. Bố lấy tre chẻ nan, buộc dây thép thành khung năm cánh, dán giấy bóng kính đỏ vàng xanh. Đứa trẻ ngồi bên xem, chờ tới lúc được cắm nến vào.
Đèn tự làm hay cháy — nến nghiêng một cái là giấy bùng lên. Nhưng năm nào cũng làm lại.
Phố Hàng Mã tháng tám
Cứ đầu tháng tám âm là Hàng Mã đổi màu. Đèn lồng, đèn kéo quân, mặt nạ giấy bồi ông Địa, chú Tễu treo kín hai bên. Trẻ con được bố mẹ dắt đi xem, phần lớn chỉ xem chứ không mua.
Tiếng trống lân
Đội lân thường là thanh niên trong khu phố tự tổ chức. Trống đánh từ chập tối, đi từng nhà. Nhà nào có trẻ con thì mở cửa, cho tiền lấy may. Tiếng trống ấy là thứ báo hiệu Trung thu rõ hơn cả lịch.
Mùi bánh nướng trên phố
Những hiệu bánh cổ truyền bắt đầu đỏ lò từ đầu tháng bảy âm. Ở phố Thụy Khuê, mùi bánh nướng tràn ra cả đoạn đường. Người sống quanh đây bảo cứ ngửi thấy mùi ấy là biết sắp tới rằm.
Đó là thứ chưa mất. Lò vẫn ở chỗ cũ, vẫn nướng theo mẻ, và mùi vẫn y như trước.
Những gì đã đổi
- Đèn ông sao giấy bóng kính giờ ít dần, thay bằng đèn nhựa chạy pin có nhạc.
- Trẻ con ít rước đèn quanh phố hơn — đường đông xe, bố mẹ ngại.
- Bánh trung thu có thêm hàng trăm vị mới, hộp thiếc hộp gỗ đủ kiểu.
- Người ta đặt bánh trên điện thoại thay vì xếp hàng.
Những gì còn lại
Nhưng có mấy thứ vẫn thế. Mâm cỗ vẫn có bưởi, hồng, bánh nướng bánh dẻo. Người lớn vẫn pha ấm trà ngồi với nhau. Và cứ tới rằm, con cháu ở xa vẫn tìm cách về.
Có lẽ Trung thu không mất đi, chỉ đổi hình. Cái lõi — cả nhà ngồi lại với nhau một tối — thì vẫn nguyên.
Giữ lại một chút vị cũ
Bảo Phương làm bánh từ 1954, vẫn công thức nhân ấy, vẫn khuôn gỗ ấy. Nhiều khách mua vì nhớ vị hồi bé, rồi mua cho con mình nếm thử.
Ghé tiệm ở 183 / 201A Thụy Khuê hoặc gọi 0796.11.2468.
